vorige | volgende 
| Fokke & Sukke kunnen het niet alleen 
© tekening: www.foksuk.nl
© tekst: Ronald Plasterk, 2003
DNA is geen Blauwdruk maar Kookboek
Stel dat een Marsmannetje een Nederlands kookboek vindt. En stel dat het Marsmannetje zich met veel gepuzzel de Nederlandse taal eigen zou kunnen maken. Zou hij dan, samen met zijn vrienden op Mars het kookboek lezend, zich kunnen voorstellen hoe goulash smaakt?Het antwoord is dat ze daar op Mars nooit achter komen, tenzij ze het recept precies uitvoeren zoals het in het kookboek staat: uitje fruiten, rundvlees in dobbeltjes snijden, paprika in reepjes, pruttelen op het vuur, afmaken met peper en zout.
Nergens in het kookboek staat de smaak van goulash, nergens kun je je tong leggen om alvast een beetje te proeven wat het worden zal.
Maar nu vindt het Marsmannetje een blauwdruk van een nieuwe auto. Daarmee kan een beetje Marsmannetje wel uitpluizen hoe die auto eruit zal gaan zien.
Het DNA is, in tegenstelling tot wat je veel leest niet de blauwdruk van het leven. Het is het kookboek. Er staan instructies in voor de ontwikkeling van cellen vanaf de bevruchte eicel tot het hele mens of dier. Instructies van het soort: Maak eerst een groeihormoon! Deel je nu twee keer, en maak een receptor voor een hormoon van elders, als je daarmee een signaal ontvangt, maak dan een groeihormoon, maar deel zelf niet meer. Nergens staat in het DNA: "neus", ook niet in gecodeerde vorm.
Wij onderzoekers zijn Marsmannetjes. We kijken onze ogen uit, we weten dat alle informatie die nodig is voor het maken van een mens in het DNA staat, zoals de complete goulash in het kookboek staat, maar we kunnen er zo zonder meer niets van maken.
Wat er gebeurt als je het vlees braadt in olie in plaats van boter, wat als je een gen verandert, je kunt het niet op de tekentafel bedenken. Je moet de potjes en pannetjes tevoorschijn halen en het experiment doen.
Ronald Plasterk is bioloog